Przemoc wobec dzieci: 20 kluczowych środków ujawnionych przez Sarah El Haïry, Wysoką Komisarz ds. Dzieciństwa

15 lipca 2026 roku Sarah El Haïry, Wysoka Komisarz ds. Dzieci, przekazała Premierowi raport zatytułowany „Na rzecz integralnej ochrony dzieci”, podążając śladem sprawy Lyhanny, która ujawniła konkretne luki w koordynacji i monitoringu. Dokument stawia jasny cel: uczynić łańcuch ochrony dzieci ciągłym, od pierwszych podejrzeń aż po odbudowę, ze działaniami rządowymi skierowanymi zarówno na luki administracyjne, jak i codzienne sytuacje. Logika jest „terenowa”, z szybkim uruchamianiem środków (szkolenia, narzędzia zgłaszania, kontrole) oraz innych wymagających zmian prawnych (organizacja sądownictwa, nowe rejestry, zasady o wartości konstytucyjnej).

W tym kontekście przemoc wobec dzieci jest traktowana jako kontinuum: przemoc w rodzinie, napaści seksualne, nękanie, cybernękanie, drapieżnictwo online, a także zaniedbania instytucjonalne, gdy informacje gubią się między służbami. Raport podkreśla prostą ideę sprawdzalną w praktyce: gdy kilku dorosłych „wie trochę”, dziecko nie ma ochrony „na składanki”. 20 kluczowych środków ma więc na celu wyposażenie profesjonalistów, ułatwienie zgłaszania, zabezpieczenie ścieżek ofiar i lepsze stosowanie praw dziecka, bez zamiany rodzin w amatorów detektywów.

Weryfikacja przeszłości i kontrola profesjonalistów: serce kluczowych środków

Jednym z filarów raportu przekazanego 15 lipca jest bardzo konkretne pytanie: jak zapobiec, aby osoba już zidentyfikowana z powodu poważnych czynów nadal pracowała z nieletnimi, tylko dlatego, że kontrole są rozproszone, nieregularne lub zbyt późne. Tekst proponuje utworzenie jednolitej usługi odpowiedzialnej za sprawdzanie przeszłości sądowej i administracyjnej osób pracujących z dziećmi. W praktyce dotyczyłoby to zawodów z obszaru edukacji, sportu, animacji, sektora medyczno-społecznego, ale także działalności, w których dorosły jest w pozycji autorytetu lub ma bezpośredni dostęp (praktyki, opieka, transport, interwencje zewnętrzne).

Temat jest mniej „techniczny”, niż się wydaje: gdy instytucja rekrutuje pilnie zastępcę animatora, potrzebuje jasnego, szybkiego i wiążącego kanału do weryfikacji przeszłości, a nie pokonywania biurokratycznych przeszkód. Raport mówi o weryfikacji sądowej i administracyjnej, co sugeruje łączenie różnych rejestrów i dostępnych sygnałów. Z punktu widzenia rodziców to różnica między „mam nadzieję, że jest dobrze” a „mamy procedurę”. Nawet jeśli nie eliminuje ryzyka, zmniejsza możliwość prześlizgnięcia się przez szczeliny.

Kontrola międzyresortowa i zarządzanie: unikanie szarych stref

Inną kluczową propozycją jest powołanie międzyresortowej grupy inspekcyjnej do zapobiegania przemocy i kontroli jej traktowania. Zaletą takiego rozwiązania jest wyjście poza klasyczny scenariusz, gdzie każdy robi „swoją część” (szkoła, samorząd, wymiar sprawiedliwości, zdrowie, organizacje), z różnymi metodami i progami alarmowymi. Raport podkreśla konieczność ograniczenia utraty informacji, zwłaszcza gdy dziecko zmienia placówkę lub gdy oskarżony profesjonalista przenosi się między środowiskami.

Prosty przykład: zgłoszenie trafia do placówki, potem uczeń zmienia akadamie, albo wychowawca zmienia pracodawcę. Jeśli przekazywanie jest niepewne, ryzyko zaczyna się od nowa. Międzyresortowa grupa inspekcyjna mogłaby ustalić standardy kontroli, pilnować ich stosowania i wskazywać luki. Nie jest to może efektowne, ale to właśnie tego typu administracyjna „hydraulika” zapobiega szkodom.

Obowiązkowe szkolenia: od „zdrowego rozsądku” do kompetencji

Raport wspomina o krajowej, obowiązkowej podstawie szkoleniowej dla wszystkich profesjonalistów w kontakcie z dziećmi. Cel to lepsze wychwytywanie sygnałów, lepsze przyjmowanie głosu i skuteczniejsze kierowanie dalej. Nie chodzi tylko o naukę definicji prawnych, ale o poznanie sygnałów behawioralnych, właściwych reakcji i właściwych rozmówców. Krajowe szkolenia służą również ujednoliceniu praktyk: dziecko nie powinno „trafiać” na odpowiednią osobę tylko w odpowiednim dniu, by być chronione.

W tym samym duchu nauczyciele mieliby otrzymać skuteczniejsze szkolenia z zakresu edukacji seksualnej, emocjonalnej i relacyjnej (EVARS) już od roku szkolnego 2026. Raport łączy tę poprawę kompetencji z zapobieganiem przemocy, ponieważ lepsze nazywanie zgody, granic, intymności i mechanizmów kontroli pomaga dzieciom rozpoznawać, co jest nienormalne. To także pomaga lepszej detekcji, bo uczeń z odpowiednimi słowami może wcześniej zaalarmować. Ta integracja profilaktyki przemocy i szkolenia jest jedną z najbardziej wykonalnych propozycji w pakiecie.

Ułatwione zgłoszenia: krajowa aplikacja, ENT i informowanie rodzin

Raport stawia kwestię zgłaszania w centrum, z jasnym celem: uczynić alarm łatwiejszym dla dzieci i rodzin, bez wymogu znajomości właściwego wejścia. Konkretnie proponuje się stworzenie darmowej i bezpiecznej krajowej aplikacji łączącej usługi telefonicznego wsparcia i nagłych przypadków dla nieletnich. W realnym życiu „darmowa” i „bezpieczna” to nie slogan: wymaga to dostępu technicznego, ochrony danych i ergonomii zaprojektowanej dla nastolatków, którzy szybko piszą, czasem po kryjomu, czasem używając wspólnego telefonu.

Raport przewiduje także zintegrowanie przestrzeni zgłoszeń bezpośrednio w Cyfrowej Przestrzeni Pracy (ENT) szkół średnich i gimnazjów. Jest to oczywiste ułatwienie: ENT jest już znanym narzędziem, mniej stresującym niż telefon, i może umożliwić pierwszy krok pisemny. Ten pierwszy krok ma znaczenie, bo mówienie o przemocy wobec dzieci rzadko bywa „czyste”, jednorazowe i chronologiczne. To często rozbite, niepewne, z wahaniami i powrotami, a prosty instrument może zapobiec wycofaniu się.

Obieg alarmu: zmniejszać opór, nie czujność

Klasyczną trudnością systemów alarmowych jest równowaga między dostępnością a selekcją. Raport przyjmuje, że sygnał musi być przechwycony, a następnie oceniony, i ta kwalifikacja powinna być dokonywana przez osoby przeszkolone. W rodzinach zmienia się refleks: zamiast „czekać na pewność”, można zgłosić fakt lub niepokojące odczucie, a profesjonaliści decydują, co dalej. Tekst podkreśla koordynację między aktorami, właśnie po to by informacja nie rozmyła się między szkołą, pomocą społeczną, służbą zdrowia i wymiarem sprawiedliwości.

Przykładowa sytuacja: dziecko mówi dorosłemu „nie lubię, kiedy X mnie dotyka”, bez dalszych szczegółów. Jeśli reakcją jest improwizowane śledztwo, dziecko może się zamknąć. Jeśli reaktem jest „dziękujemy, wierzymy ci, pomożemy i tak postępujemy dalej”, dalszy ciąg jest możliwy. Raport dąży do standaryzacji tej odpowiedzi, by przyjęcie słowa dziecka nie zależało tylko od osobowości dorosłego.

Informowanie rodzin: przejrzystość, gdy profesjonalista jest podejrzany

Wśród proponowanych środków jest wrażliwa zasada: rodziny miałyby być informowane, gdy dziecko miało kontakt z profesjonalistą podejrzanym o przemoc. Raport nie przedstawia tego jako „alarmu paniki”, ale jako niezbędną przejrzystość w ochronie dzieci. Dla rodziców stawka jest podwójna: możliwość obserwowania oznak niepokoju i wiedza, do kogo się zwrócić, gdy dziecko zaczyna mówić.

Należy też uwzględnić ramy: „podejrzany” nie oznacza „skazany”, a realizacja powinna zapobiegać plotkom i sądom pozaprawnym. Raport, jak przedstawiono, dąży do kontrolowanej informacji, z logiką zapobiegania ryzyku i wsparcia potencjalnych ofiar. W praktyce może też zapobiegać absurdalnym sytuacjom, gdy rodzice dowiadują się po fakcie, że sygnał już istniał, ale nie został przekazany. Ten blok „zgłaszanie + informacja” tworzy spójny zestaw: uczynić alarm możliwym, a rodziny aktywnymi bez obciążania ich dowodzeniem.

Materiały edukacyjne tego typu pomagają zrozumieć różnicę między zgłoszeniem, informacją niepokojącą a skargą. Są przydatne do ustalenia wspólnego słownika w szkole, rodzinach i wśród nastolatków.

Wsparcie dla ofiar i ścieżki opieki: UAPED, psychotrauma i wymiar sprawiedliwości dostosowany do nieletnich

Raport porusza często mniej widoczny etap po alarmie: to, co się dzieje dalej. Zaleca zapewnienie każdemu dziecku-ofierze wsparcia psychologicznego, z myślą o leczeniu konsekwencji traum w długim okresie. Praktycznie zapobiega to scenariuszowi, w którym dziecko musi „szybko wrócić do normy”, ponieważ dorosły zgłosił przemoc, a symbolicznie „sprawa jest załatwiona”. Złożenie skargi lub procedura nie naprawiają automatycznie wpływu na sen, koncentrację, pewność siebie, naukę czy relacje.

Tekst podkreśla też rozwój Jednostek Przyjęcia Pediatrycznego dla dzieci w niebezpieczeństwie (UAPED). Jednostki te mają jasną rolę: umożliwić przesłuchanie i opiekę w dostosowanym środowisku, unikając upokarzających lub zbyt rozbitych ścieżek. Logika to ograniczenie powtórzeń opowieści, lepsza koordynacja opieki zdrowotnej i procedury oraz zmniejszenie wtórnej traumy wynikającej z rozproszonych działań. Z perspektywy praw dziecka to praktyczna zmiana: uczynić dostęp do sądu i opieki zgodnym z wiekiem, bez wymogu, by dziecko działało jak miniaturowy dorosły.

Administrator ad hoc: reprezentacja interesów nieletniego bez improwizacji

Raport wspomina o utworzeniu krajowego statusu administratorów ad hoc, odpowiedzialnych za reprezentowanie interesów nieletnich w procesach sądowych. W sprawach przemocy domowej lub konfliktach interesów reprezentacja nieletniego staje się odrębnym tematem. Bez jasnych ram sytuacja może być niejasna: kto udziela zgody, kto prowadzi sprawę, kto tłumaczy etapy dziecku, kto łączy się z prawnikiem, kto zatwierdza badania medyczno-prawne.

Krajowy status ma na celu ujednolicenie misji, szkoleń i warunków działania. Dla rodzin to nie szczegół administracyjny: często jest to różnica między niezrozumiałą procedurą a opieką, w której dziecko nie jest paczką przekazywaną z biura do biura.

Trybunały „względem dziecka”: zmniejszenie instytucjonalnej przemocy

Raport wspomina powołanie trybunałów „względem dziecka”, zaprojektowanych tak, by lepiej przyjmować młode ofiary. Za wyrażeniem kryją się konkretne wybory: przystosowane sale przesłuchań, szanowany czas wypowiedzi, wyjaśnienie ról, tempo dostosowane do wieku, obecność profesjonalistów przeszkolonych w przesłuchiwaniu nieletnich. Celem jest także ograniczenie wielokrotnych przesłuchań i niepotrzebnych konfrontacji.

Obserwowalny przykład: dziecko musi opowiadać o poważnych faktach różnym rozmówcom w różnych miejscach, w efekcie zaczyna sprzeczać się w szczegółach bocznych. Te zmiany często wynikają ze stresu i pamięci traumy, ale mogą osłabiać postrzeganą wiarygodność. Wymiar sprawiedliwości dostosowany do nieletnich może ograniczyć te efekty, bez „ułatwiania” sprawy, po prostu czyniąc ramy bardziej odpowiednimi. Ten aspekt „wsparcia dla ofiar” nie wynika z powierzchownej empatii; strukturuje odbudowę i solidność procedur.

Film wyjaśniający na temat UAPED pozwala zrozumieć, jak łączone są przesłuchanie, badanie i kierowanie, z ramami zaprojektowanymi tak, aby ograniczyć presję na dziecko.

Zmiany prawa i cyfryzacja: wyspecjalizowana prokuratura, rejestry krajowe i zapobieganie przemocy online

Raport proponuje kilka zmian prawnych mających na celu wzmocnienie walki z przemocą i pedokriminalnością. Wśród wskazanych ścieżek jest utworzenie wyspecjalizowanej krajowej prokuratury ds. pedokriminalności lub ośrodka wyspecjalizowanego w ramach istniejącej prokuratury. Pomysł to konsolidacja ekspertyzy, unifikacja praktyk śledczych oraz lepsze traktowanie złożonych spraw przekraczających różne terytoria, wiele ofiar i dowody cyfrowe. Dla społeczeństwa oznacza to bardzo konkretną obietnicę: mniej różnic między jurysdykcjami i wzmocnioną zdolność śledzenia sieci.

Raport wspomina także o nieprzedawnialności przestępstw seksualnych popełnionych na nieletnich oraz o utworzeniu krajowego rejestru osób powiązanych ze śledztwami za przemoc seksualną wobec nieletnich. Propozycje te są rozległe i wymagają dokładnych ram: przedawnienie dotyka równowagi prawa karnego, a rejestr krajowy stawia wyzwania dotyczące zarządzania, kryteriów zapisów, okresu przechowywania i praw osób. Z punktu widzenia ochrony dzieci ważne jest lepsze wykrywanie ryzyka recydywy lub przemieszczania się osób, zwłaszcza gdy zmieniają regiony lub sektory.

Gloryfikacja pedokriminalności: planowane specjalne przestępstwo

Tekst również wspomina o utworzeniu szczególnego przestępstwa gloryfikacji pedokriminalności. Cel dotyczy dynamicznie obserwowanych zjawisk online: banalizacji, legitymizacji, społeczności tworzących kontrolę lub normalizujących niedopuszczalne. Bez wchodzenia w makabryczne szczegóły, podejście polega na zwalczaniu rozpowszechniania narracji ułatwiających przejście do czynu lub wykorzystywanie. Jasne prawo może także dać platformom i śledczym bardziej operacyjną podstawę prawą.

Raport proponuje również wpisanie najwyższego dobra dziecka do Konstytucji oraz stworzenie Kodeksu dziecięcego, zbierającego główne teksty dotyczące praw dziecka i ochrony. Pomysł odpowiada na znany problem: reguła istnieje, ale jest rozproszona. Dla profesjonalistów czytelność prawa często determinuje szybkość działania.

Przemoc w Internecie: raport traktuje cyfrową przestrzeń jako miejsce życia

Moduł cyfrowy jest jednoznaczny: media społecznościowe, komunikatory i platformy są opisane jako przestrzenie, gdzie drapieżcy tropią ofiary, budują kontrolę, rozpowszechniają pedokriminalne treści lub organizują seksualne wykorzystywanie nieletnich. Opis ten umieszcza zapobieganie przemocy na właściwym miejscu: pokój nastolatka z telefonem to przestrzeń społeczna, a nie „coś na boku”. To uzasadnia działania łączące edukację, zgłaszanie i śledztwo.

W bardzo praktycznym podejściu rodzicielskim oznacza to, że nie traktuje się tego jako pojedynku „nastolatek kontra rodzice”, ale jako higienę bezpieczeństwa, taką jak pasy w samochodzie. Narzędzia zgłaszania w ENT, szkolenie EVARS w szkołach i koordynacja międzyinstytucjonalna tworzą spójny trójkąt: dzieci uczą się punktów odniesienia, wiedzą jak alarmować, a dorośli wiedzą, co zrobić dalej. Raport cytuje formułę przypisywaną Sarah El Haïry, w której podkreśla, że żaden sygnał nie może zostać zignorowany, żadna informacja nie może się zgubić i żadna instytucja nie powinna działać samodzielnie; podsumowanie to oddaje ambicję ciągłości administracyjnej i natychmiastowej ochrony.

• Zapobieganie: szkolenie EVARS od roku szkolnego 2026 i krajowa podstawa szkoleniowa dla profesjonalistów.
• Wykrywanie: jednolita usługa weryfikacji przeszłości i wzmocnione kontrole.
• Ochrona: przestrzenie zgłaszania przez aplikację krajową i ENT, informowanie rodzin w przypadku podejrzanego profesjonalisty.
• Odbudowa: wsparcie psychologiczne, rozwój UAPED oraz dostosowane urządzenia sądowe.
• Traktowanie spraw złożonych: refleksja nad wyspecjalizowaną prokuraturą i krajowymi narzędziami monitoringu.

À quoi servirait concrètement une application nationale de signalement pour les mineurs ?

Elle regrouperait des services d’écoute et d’urgence dans un outil unique, gratuit et sécurisé, pour éviter que l’enfant doive chercher “le bon numéro” ou le bon site au moment où il hésite à parler. L’intérêt est aussi de permettre une première alerte écrite, plus simple quand l’appel téléphonique est impossible, puis d’orienter vers les bons interlocuteurs.

Que change un service unique de vérification des antécédents pour les personnes au contact des enfants ?

Il vise à rendre le contrôle plus systématique et plus rapide, en évitant que des informations soient éparpillées entre administrations. Pour les employeurs (école, sport, animation, médico-social), cela clarifie la procédure et limite le risque qu’une personne déjà signalée continue à exercer auprès de mineurs faute de vérification homogène.

Les UAPED, c’est quoi et pourquoi le rapport veut les développer ?

Les Unités d’accueil pédiatriques enfants en danger sont des lieux où la parole de l’enfant peut être recueillie et où il peut être orienté dans un cadre adapté, en lien avec la santé et la justice. Le développement de ce réseau cherche à réduire les répétitions du récit, à mieux coordonner les étapes, et à limiter le stress lié à des démarches éclatées.

Pourquoi le rapport insiste-t-il autant sur la formation et l’EVARS dès la rentrée 2026 ?

Parce que la prévention des violences repose aussi sur des repères clairs : consentement, limites, intimité, mécanismes d’emprise. Une formation renforcée des enseignants et un socle obligatoire pour les professionnels améliorent à la fois la détection et l’accueil de la parole, avec des conduites à tenir plus homogènes quand un signal de danger apparaît.